The Future Alliance Reflexions

Sommige ingenieurs blijven in hun technisch hokje zitten en specialiseren zich tot in de puntjes. Anderen verruimen hun vizier en slaan resoluut de weg van het leiderschap in. Geen pro of con ten opzichte van deze of gene, maar wij konden het toch niet nalaten ons af te vragen of een ingenieur een betere CEO is. Tenslotte zien we vandaag steeds meer ingenieurs in de topstoel. We vroegen vier ingenieurs-bedrijfsleiders naar hun visie hierover. Genen, onderwijs, passie en initiatief vormen de sleutelwoorden van het gesprek.

“Veel mensen ontdekken zichzelf maar na een aantal jaren. Een beetje hulp en reflectie kunnen ze wel gebruiken. Ook dat is de taak van een CEO.“
Joost De Graeve

Voor je het weet, krijgen ingenieurs de stempel van techneut en nerd - terecht of onterecht. Hoewel dat niet meteen het uitgangspunt is van onze discussie moeten we ons misschien eerst even afvragen waarom dat zo is. Guido Mulier, COO Materials Handling Automation bij Egemin Group: “Alles in de opleiding is erop gericht om van techniek je passie te maken. Er wordt nauwelijks verwezen naar de toegevoegde waarde die de materie voor de maatschappij heeft.” En zo geraakt een mens helemaal gefocust op techniek. De ontdekking van die niet-vermelde toegevoegde waarde vormt voor sommigen de klik waarmee de wereld letterlijk opengaat. “Als je dat ‘ietsje meer’ detecteert dan zie je mensen - en dat gebeurt zelfs al tijdens de opleiding - zoeken naar ondersteuning om die toegevoegde waarde ook te exploreren.” De dromers en de durvers onderscheiden zich al gauw van de ingenieurs die enkel gedreven worden door de oplossing. Dàt zijn de CEO’s in spe. Guido lacht: “De wiskundige knobbels blijven bij hun berekeningen en die sturen wij nu aan.”

Blijft de vraag of die drang om naar toegevoegde waarde te streven hoe dan ook iets met de studierichting te maken heeft: Guido: “Ik denk eigenlijk van niet. Had ik bijvoorbeeld marketing gestudeerd dan was ik ongetwijfeld ook in een managementfunctie terecht gekomen.” Rudy Platteau, chief executive officer bij Geldof: “Uitdagingen aangaan, dingen creëren, de gedrevenheid om te willen bijleren; zijn nu eenmaal zaken die in je genen zitten. Dan zoek je de omstandigheden waarin je dat kan en mag - en dat hangt vaak samen - ontplooien. Maar het is wellicht inderdaad zo dat je weg naar leiderschap met een diploma geschiedenis of theologie heel wat moeilijker is. Ik vind het alvast heel belangrijk dat je in je ambities hieromtrent goed ondersteund wordt.” Is dit dan meteen het einde van de discussie? Ceo’s zijn eenvoudigweg een andere soort, ingenieur of niet. Punt, andere lijn. Neen, uiteraard niet.

Onvolledig onderwijs

Inderdaad ‘uiteraard niet’ want onze CEO’s - die het gewend zijn om de zaken wat breder te bekijken - wijzen op nog een aantal zaken die in het voordeel van de ingenieuze bedrijfsleider wijzen. Dirk Coveliers, General Manager bij Maintenance Partners: “Wij beschikken over een goede basis om achteraf aan management te doen. We leren analytisch denken, grote pakken informatie verwerken, zijn niet bang om beslissingen te nemen en snel te handelen. Allemaal zaken die een bedrijfsleider ook nodig heeft.” En hij voegt er meteen aan toe. “Het is bovendien bijzonder belangrijk om met het juist samengestelde team te kunnen werken. Als je dat op niveau kan houden dan wordt de organisatie meegetrokken en word je zelf ook geduwd. Dit is werkelijk tweerichtingsverkeer.”

“Zelfs al draagt je opleiding een steentje bij, toch wordt men niet zomaar een leider. Het respect voor de leidinggevende moet je verwerven. Je voorbeeldfunctie speelt hierin een belangrijke rol.“
Rudy Platteau

Mogen de ingenieursstudies dan al een mooie basis zijn voor diegenen die het leidinggeven in de genen hebben, dan wijst ons kwartet gesprekspartners toch met een beschuldigende vinger in de richting van het onderwijs. Het menselijke aspect wordt maar al te veel vergeten. Dus moet de ingenieur zelf op zoek gaan om die lacune aan te vullen. Eenzelfde zoektocht situeert zich ook vaak op het vlak van economische managementvaardigheden. De ondernemenden -letterlijk- gingen vrije cursussen volgen en belandden in lessen economie of psychologie. Anderen vervolledigden hun parcours later en belandden op de academische banken van een managementschool. Guido: “Ik vind dat er globaal gezien toch te weinig aandacht besteed wordt aan het totaalpakket in het onderwijs. “Ik herinner me bijvoorbeeld dat er tijdens een stage bij DAF voor mij een wereld openging. Een bedrijf was blijkbaar meer dan wiskundige berekeningen.”

Ken je sterkte

Een studie die behoorlijk nauw afgemeten is, in combinatie met de jeugdigheid van studenten en hun vaak eerder gemakzuchtige manier van de zaken benaderen - althans van de meesten - is alleszins geen stimulus om ingenieurs naar het leiderschap te drijven. Rudy: “Ik ben me toen al gaan bijscholen maar met de ervaring die ik nu heb zou ik dat nu nog veel meer doen.” Je kan het de jonge mensen echter nauwelijks kwalijk nemen dat ze dat niet deden of doen, want wie heeft pakweg op zijn twintigste al een zicht op zijn of haar werkelijke ambities. Guido: “En toch zijn er uitzonderingen. Ik zie pas afgestudeerden die het al allemaal uitgestippeld hebben. Over vier jaar willen ze daar staan, en nog drie jaar verder daar. Dat zijn doorgaans de managerial types.” En Dirk: “Wie zich kan en wil profileren, wordt doorgaans ook heel vlug opgemerkt.” Joost, CEO van E5 Mode, raadt jonge ingenieurs die nog enigszins zoekend zijn aan om te proeven van verschillende arbeidsomgevingen en vakniches. Uitzendarbeid biedt hiertoe een uitstekende gelegenheid. Het laat je toe even een elleboog in het water te steken om te voelen in welk vakdomein je je het meest comfortabel voelt. Als je er niet eeuwig in blijft rondhangen heeft het bovendien een positieve invloed op de cv.

Het onderwijs blijft een aandachtspunt gedurende de hele discussie. Dirk: “Jongeren moeten warm gemaakt worden voor technische studies. Blijkbaar kampen die nog steeds met een imagoprobleem, een kwestie die echter niet in een panelgesprek kan opgelost worden. Het onderwijs heeft hier een belangrijke taak. Er wordt nauwelijks aangetoond welke wegen je met studies uit kan. Je moet motivatie ook creëren.” Daar spreekt de empathische leider die zijn troepen kan begeesteren. “Een vijftienjarige die van thuis of school niet gestimuleerd wordt, zal echt niet op zijn eentje dit soort dingen verkennen.” Jonge mensen hebben inderdaad andere dingen aan hun kop. Om niet ten prooi te vallen aan de grillen van de puberteit, wijzen de gesprekspartners erop dat men misschien al van tijdens de lagere school de technische beroepen moet promoten.

Weten waar men sterk in is, is vandaag een grote toegevoegde waarde. Wat niet wegneemt dat er in de veelheid van afgeleverde ingenieursbullen wellicht ook mensen zitten die omwille van het ontbreken van enige stimulus ter zake, mogelijkheden laten liggen en zich zo willens nillens laten beperken. Er wordt aan tafel dus fors gepleit voor veel ondersteuning door ouders, school en maatschappij.

“Met kennis alleen geraak je er tegenwoordig niet meer. Met inzicht des te meer. Daarom is het goed de studie van je keuze aan te vullen met andere inzichten.”
Joost De Graeve

Rudy: “Hoewel ik die burgerlijke ingenieursstudies nu net gekozen heb om het maximum uit mijn eigen kunnen te halen. Voor mij waren ze vooral een enorme uitdaging.” Je hebt het niet voor niets maar slaag je dan heb je een heel brede basis waarmee je goed aan de slag kan, daar zijn de heren het over eens. Het spectrum waarin men kan opereren, is bovendien heel breed : van metaal- tot nanotechnologie. Of mode, wordt er geplaagd naar Joost toe.

Begeven Guido, Dirk en Rudy zich met hun bedrijf nog volop op het technische terrein dan kan dat van Joost inderdaad niet gezegd worden. Of een technische omgeving hem toch niet een warmer gevoel zou opleveren? “Ik denk eigenlijk van niet. De uitdaging iets met mensen te realiseren op een ondernemende wijze is belangrijker dan het wezen van het product. Kledij bijvoorbeeld draagt iets schitterend in zich. Ons bedrijf krijgt twee kansen per jaar om zich te bewijzen, maar dat betekent ook dat we twee keer per jaar een wedstrijd lopen. De moeilijkheid is ook dat we vandaag al voor de relatief verre toekomst van een jaar later werken. Voor mij is het CEO-schap vooral een combinatie van ondernemen en managen.” Rudy vat het zo samen: “Ondernemers gaan elke uitdaging aan, en dan maakt het eigenlijk niet uit in welke sector dat is.”

Ondernemen

Waarmee we bij het magisch woord ‘ondernemen’ beland zijn. Iedereen is het er roerend over eens dat dit een belangrijk deel van de job uitmaakt, zij het niet altijd in tijdsbesteding. Managen daarentegen neemt vaak wel een grote hap uit het tijdsbudget en de grens met het ondernemen is ook niet altijd even duidelijk. Ondernemen komt vooral voort uit visie en de juiste vragen stellen aan zichzelf en het team om zo tot betere resultaten te komen. Dirk: “Dat is de kunst: mensen challengen zodat ze verder gedreven worden dan ze uit zichzelf zouden komen.” Toch vindt Guido dat hij net dankzij zijn ingenieursachtergrond in staat is om de juiste vragen te stellen en dus de mensen - en het bedrijf - naar de top te stuwen.

“Ingenieurs worden opgeleid om technische oplossingen te vinden, maar de toegevoegde waarde van hun studies voor de maatschappij wordt niet altijd belicht. Leiders zijn mensen die deze link met de toegevoegde waarde ontdekken en als inspiratie gebruiken voor hun acties in het bedrijf.”

Voor het ondernemerschap doen ze het, deze heren, zoveel is duidelijk. Joost zegt zelfs: “Zonder het ondernemerschap zou het allemaal maar een saaie boel zijn.” En of je nu ondernemerschap betoont in verband met kleren, technische constructies of informatica, de output ervan moet gunstig zijn voor de cijfers. Joost, over de samenwerking met zijn modemensen: “Dus probeer ik de zaken cijfermatig te benaderen en wiskundige modellen op punt zetten. Doe je dat niet dan heb je voor je het weet 100 verschillende broeken voor 100 verschillende klanten aangekocht. Nog al te vaak zie ik dat die elementaire wiskunde aversie opwekt.”

Een talent

Het ondernemerschap van onze gesprekspartners zal hen in de toekomst nog goed van pas komen, gegeven de huidige economische omstandigheden? Ze relativeren. Risico heeft een veel groter aandeel in de value chain dan bijvoorbeeld productiekost, zo klinkt het. Hoe ingenieus ze de dingen ook aanpakken, de heren hebben nog steeds geen glazen bol, in welke sector ze ook werken. Wel hun kennis, kunde en ervaring waarmee ze aan de slag kunnen.

“Dat de ingenieurs nu meer en meer in de bedrijfsleiding komen, heeft met tijdsgeest te maken. Enige tijd geleden waren het de juridische en financiële mensen.”
Dirk Coveliers

Dat ondernemers - CEO’s - enkele elementaire vaardigheden kunnen gebruiken, is tijdens het gesprek duidelijk gebleken. De analytische, synthetiserende kant van de ingenieur draagt hier ongetwijfeld zijn steentje toe bij. En de rest is passie en een intrinsieke eigenschap als “talent”. “Ook je vermogen om moeilijke dingen eenvoudig te maken voor iedereen op een begeesterende wijze, helpt ongetwijfeld,” vult Rudy aan. Het amalgaam van al deze dingen zorgt ervoor dat een CEO van een goed team een schitterend team maakt. De inspiratie van een leider leidt tot geëngageerde medewerkers die trots zijn op hun bedrijf en hun product of dienst. En dat leidt tot betere resultaten.